XOTRAMU · Muimenta
Quen somos
XOTRAMU naceu en Muimenta en 2009 para recuperar e compartir os xogos tradicionais e coidar o patrimonio cultural.
Quen somos · o noso camiño
XOTRAMU, a Asociación Xogos Tradicionais de Muimenta, naceu en 2009. O seu xermolo foi o traballo de José Darriba Pérez, Kiko, xogador de birlos da zona, que comezou a reconstruír xogos conservados na memoria das persoas maiores. Manolo Vila e José Lombardero Díaz sumáronse á iniciativa, xunto con outras veciñas e veciños.
Nos comezos entrevistamos persoas maiores, investigamos variantes dos xogos e participamos en encontros. Aquela curiosidade medrou ata converterse na Festa do Xogo Tradicional de Muimenta e nun labor continuado de divulgación e coidado do patrimonio cultural.
Patrimonio inmaterial · o xogo vivo
Recuperamos e divulgamos os xogos, as regras, os nomes e as experiencias que pasan dunha xeración a outra. Desde 2009 organizamos a Festa do Xogo Tradicional de Muimenta, un encontro para xogar en comunidade.
Saímos cos xogos
Levamos propostas lúdicas a centros educativos, festas e romarías, centros de día e outros espazos. O documento da asociación recolle, entre outros exemplos, actividades en Muimenta, Lugo, A Pastoriza, Vilalba, Ribadeo, Santiago de Compostela, Melgaço, Bruxelas, Verona e Aranda de Duero. Cada saída adapta os xogos ao público e ao lugar.
Patrimonio material · espazos que gardan memoria
XOTRAMU impulsou a recuperación da antiga escola de Muimenta, inaugurada como museo pedagóxico en 2012, e a rehabilitación da Igrexa Vella. No seu contorno atópase o Museo das Zocas, inaugurado en 2019 para visibilizar o oficio zoqueiro da zona. A asociación tamén impulsou, con entidades deportivas, a Casa do Deporte en 2015.
XOTRAMU en rede
O traballo colectivo acompaña a asociación desde os comezos. Colaboramos con Brinquedia e coa Asociación Galega do Xogo Popular e Tradicional, formamos parte do Observatorio do Patrimonio Lúdico Galego e participamos en encontros con colectivos de Galicia, Portugal e Asturias.
Entre as experiencias documentadas están Ludaria en Ourense, os Encontros Escolares de Xogos Tradicionais, a participación en Bruxelas en 2016, o festival Tocatì de Verona en 2019 e Iberia Ludens en Aranda de Duero en 2024. Xunto coa Fundación TIC da Deputación de Lugo realizáronse vídeos divulgativos de numerosos xogos.
Na rede e na prensa
Reunimos fontes para conservar a presenza pública da asociación e facilitar a consulta dos seus materiais.
Memoria histórica de Muimenta
Este espazo queda reservado para un futuro proxecto de recuperación da memoria histórica de Muimenta. A documentación, as voces e as imaxes incorporaranse cando estean identificadas e autorizadas.
Fonte dos datos históricos e das actividades: «A divulgación do patrimonio lúdico. Estratexias básicas: as asociacións», documento facilitado por XOTRAMU.